فیلم The Changeling 1980

«چطور مردی، جوزف؟» «The Changeling» ساختهٔ پیتر مداک است و فیلم‌نامه‌اش را راسل هانتر، ویلیام گری و دیانا مادوکس نوشته‌اند. در این فیلم جرج سی. اسکات، تریش ون دویور، ملوین داگلاس، جان کولی‌کوس و جین مارش ایفای نقش می‌کنند. ماجرای فیلم دربارهٔ جان راسل (اسکات)، آهنگسازی است که زندگی‌اش پس از حادثه‌ای که همسر و دختر خردسالش را می‌گیرد، نابود می‌شود. او به سیاتل نقل مکان...

«چطور مردی، جوزف؟» «The Changeling» ساختهٔ پیتر مداک است و فیلم‌نامه‌اش را راسل هانتر، ویلیام گری و دیانا مادوکس نوشته‌اند. در این فیلم جرج سی. اسکات، تریش ون دویور، ملوین داگلاس، جان کولی‌کوس و جین مارش ایفای نقش می‌کنند. ماجرای فیلم دربارهٔ جان راسل (اسکات)، آهنگسازی است که زندگی‌اش پس از حادثه‌ای که همسر و دختر خردسالش را می‌گیرد، نابود می‌شود. او به سیاتل نقل مکان می‌کند و عمارت بزرگ و گوتیک شکلی را اجاره می‌کند تا خودش را در کارش پنهان کند. اما خیلی زود متوجه می‌شود تنها در آن خانه نیست؛ روحی در آنجا حضور دارد و شدیداً به کمک او نیاز دارد... اینجا خبری از نوجوانان یا بازیگران بی‌تجربه و کم‌پوش نیست؛ این فیلم یک داستان کلاسیک خانهٔ تسخیرشده است که برای بزرگسالان ساخته شده و در هسته‌اش معمایی آزاردهنده دارد که می‌خواهد حل شود. راسل هانتر، نویسندهٔ اصلی، بخش زیادی از فیلم را بر پایهٔ اتفاقاتی نوشته که ادعا می‌کند خودش هنگام نقل مکان به خانه‌ای در دنور تجربه کرده است. اینکه به حرفش ایمان بیاورید یا نه، مهم نیست؛ چون کیفیت اجرای «The Changeling» — چه به‌عنوان یک فیلم ترسناک و چه به‌عنوان یک درام دقیقاً سنجیده‌شده — چیزی از ارزش آن کم نمی‌کند. تعداد شخصیت‌ها در روایت محدود نگه داشته شده است، بنابراین فیلم از پرگویی و معرفی‌های کلیشه‌ای شخصیت‌ها که بسیاری از فیلم‌های ترسناک را خراب می‌کند، مصون مانده است. لازم به ذکر است که فیلم دچار کهنگی نمی‌شود؛ همان‌طور که «The Others» با نیکول کیدمن ثابت کرد، قصهٔ خانهٔ تسخیرشده می‌تواند در هر دهه‌ای کارآمد باشد اگر فیلمنامه و کارگردانی درست باشد. «The Changeling» هر دو را دارد، به‌علاوه اجرای بلند و قابل‌باور اسکات که نقش اصلی را بر دوش می‌کشد. مداک به‌خوبی می‌داند که یک خانهٔ پرابهت عنصر کلیدی است. او از فضاهای بزرگ برای تأکید بر تنهایی راسل استفاده می‌کند و دوربینش را در میان صحنه‌ها می‌لغزاند (این خانه واقعاً وجود خارجی ندارد؛ طراحی صحنه‌ها یک بازسازی درخشان است) تا حس مشاهده شدن توسط یک روح منتقل شود. خانه همیشه خود یک شخصیت است و پس‌زمینهٔ مناسبی برای رخدادهای ماوراءالطبیعه فراهم می‌کند (کارصدای فیلم هم عالی است). لرزه‌ها حقیقی‌اند؛ اتاق زیرشیروانی به‌تمامی ترسناک است: یک توپ پلاستیکی، یک صندلی چرخدار، یک سکانس حمام، یک چاه آب قدیمی و حتی صدای زنگ‌آوای ظریف یک جعبهٔ موسیقی، همه مو را بر تن سیخ می‌کنند. و یک مراسم احضار هم داریم — بله، مراسمی که روی نوار ضبط می‌شود؛ باز هم لرزه‌ها تا استخوان ادامه دارند. همهٔ این‌ها همراه با تنظیمات موسیقایی شوم و پرپراکندگی از کن واننبرگ (و تم جعبهٔ موسیقی ساختهٔ هاوارد بلیک) اجرا شده‌اند. آنچه «The Changeling» را از دیگر فیلم‌های معمول خانهٔ تسخیرشده متمایز می‌کند، داستان بسیار جذاب آن است؛ قصه‌ای دربارهٔ قتل، طمع، فریب و اندوه. قسمت اندوه اغلب وقتی دربارهٔ «The Changeling» صحبت می‌شود فراموش می‌شود. جان راسل کاملاً در غم فرورفته؛ این امر او را از آن دسته شخصیت‌هایی که سرشان را تکان می‌دهی چون حاضر نیستند خانهٔ آشوب‌زده را ترک کنند، جدا می‌کند. فرآیند سوگ او — که او را میزبان ایده‌آل برای خواستهٔ این روح می‌کند — باعث می‌شود که او ترسی نداشته باشد؛ روح ناراضی دیگر نمی‌تواند به او آسیبی برساند که از آنچه خودش احساس می‌کند بیشتر باشد. این یک تداعی ظریف و بدون درز از سوگ است که در دل داستان تنیده شده. ربع آخر فیلم کمی به ژانر اکشن می‌لغزد که با ریتم روانی که مداک تا آن نقطه حفظ کرده بود، کمی نامأنوس است. اما اگرچه ترس‌ها کمتر می‌شوند، داستان هوشمندانه کامل می‌شود و فیلم بدون تسلیم شدن به فرمول‌های بی‌خِلق و کلیشه‌ای با شکوه به پایان می‌رسد. تماشای این فیلم برای علاقه‌مندان به فیلم‌های خانهٔ تسخیرشده ضروری است؛ به‌ویژه اگر از روایت‌های با ساخت تدریجی و معمای حقیقی لذت می‌برید. نمره: 9/10 - جرج سی. اسکات درگیر خانه‌ای تسخیرشده آهنگساز داغدیده‌ای (اسکات) عمارت بزرگی در سیاتل را که حدود دوازده سال خالی بوده اجاره می‌کند و با مأمور انجمن تاریخی که آن عمارت را به او معرفی کرده (تریش ون دویور) رابطه‌ای آغاز می‌کند. متأسفانه عمارت پیشینهٔ شرم‌آوری دارد و اتفاقات عجیبی شروع می‌شود. «The Changeling» (۱۹۸۰) از نوع فیلم‌های خانهٔ تسخیرشده است و در سنت آثاری مانند «The Legend of Hell House» (۱۹۷۳)، «The Evil» (۱۹۷۸) و «The Amityville Horror» (۱۹۷۹) قرار می‌گیرد. هرچند به‌اندازهٔ «Amityville Horror» نیست، اما تا حد زیادی هم‌تراز «Legend of Hell House» و «The Evil» است و بر فیلم‌های ارواح آینده تأثیر گذاشت، از جمله «The Ring» (۲۰۰۲). نویسندهٔ کتاب و هم‌فیلمنامه‌نویس، راسل هانتر، ادعا کرده که داستان بر پایهٔ تجربیات او در خانهٔ هنری تریت راجرز در محلهٔ چیزمن پارک دنور در اواخر دههٔ ۶۰ نوشته شده است. از دید من، در نیمهٔ دوم فیلمنامه به روح بیش از حد قدرت داده شده که این واکنش «آره، راست می‌گی» را برمی‌انگیزد تا ترس یا تحسین. نمونهٔ خوب آن این است که روح می‌تواند خانه را هر زمان بخواهد به آتش بکشد — خب، چرا که نه! ضمناً تریش از ۱۹۷۲ تا زمان درگذشت اسکات در ۱۹۹۹ همسر او بود. فیلم حدود ۱ ساعت و ۴۷ دقیقه است. نمره: B-/C+