فیلم Jean de Florette 1986

subtle (صفت): به‌کارگیری روش‌های زیرکانه و غیرمستقیم برای رسیدن به هدف. یکی از برجسته‌ترین فیلم‌های فرانسه در دههٔ ۱۹۸۰ — و به‌حق چنین است. کمتر فیلمی را می‌توان یافت که بدی و طمع را تا این حد با ظرافت نشان دهد؛ خصوصاً در قالب حسادت، حرص و خودمحوری. این فیلم نه یک «تریلر» بلکه یک درام جذاب و فروبرنده است که با شخصیت‌پردازی‌های عمیق و داستان...

subtle (صفت): به‌کارگیری روش‌های زیرکانه و غیرمستقیم برای رسیدن به هدف. یکی از برجسته‌ترین فیلم‌های فرانسه در دههٔ ۱۹۸۰ — و به‌حق چنین است. کمتر فیلمی را می‌توان یافت که بدی و طمع را تا این حد با ظرافت نشان دهد؛ خصوصاً در قالب حسادت، حرص و خودمحوری. این فیلم نه یک «تریلر» بلکه یک درام جذاب و فروبرنده است که با شخصیت‌پردازی‌های عمیق و داستان تراژیک خود تماشاگر را دربرمی‌گیرد. کارگردانی و فیلمنامه‌نویسی آن را کلود بری بر عهده دارد و بازی‌های ایو مونتان و ژرار دوپاردیو بسیار برجسته‌اند. تماشای این فیلم همراه با دنباله‌اش Manon des Sources حدود چهار ساعت از یکی از لذت‌بخش‌ترین تجربیات سینمایی را به بیننده هدیه می‌دهد. قدرت حسادت و ناتوانی تئوری‌های کتابی در کشاورزی از جمله مضامین اصلی فیلم‌اند. داستان با نقشه‌های زیرکانهٔ کشاورزی ثروتمند در پروونس آغاز می‌شود که می‌کوشد اراضی همسایه را ارزان به دست آورد. صاحب زمین نیست که از پس مقابله برآید و با مرگ او، ارث به یک وارث شهری می‌رسد — مردی قوزدار که از کشاورزی چیزی نمی‌داند و برای بهره‌ور کردن زمین باید کتاب‌ها را بگردد و ایده‌ها را از آنها بیرون بکشد. همسایگان، آگاه از اهمیت آب و از سر حسادت، دسترسی به آب را تحریم می‌کنند. برای اهل شهر، جریان آب تا حدی بدیهی است که حتی به نحوه رسیدنش به شیر آب فکر نمی‌کنیم؛ اما در روستا مدیریت آب و آبیاری می‌تواند منشأ اختلاف‌های جدی میان همسایه‌ها باشد. مسئله‌ای که امروز با کاهش منابع آبی و افزایش مشکلات تأمین آب در برخی مناطق، اهمیت بیشتری یافته است. پروونس یکی از چنین مناطق است و تصور اینکه کتابی بتواند نشان دهد سالانه چند روز بارانی خواهیم داشت، در آنجا بی‌معنی است. فیلم علاوه بر داستان خوب و فیلمنامهٔ سنجیده، بازیگران برجسته‌ای دارد: ژرار دوپاردیو و ایو مونتان هر دو در نقش‌های خود شگفت‌انگیزند. تضاد نرم و ناهماهنگی میان آن‌ها به‌خوبی نمایش داده شده و شخصیت دوپاردیو—اگرچه شهری‌تر—گاه می‌تواند مسائل مشابه را نادیده بگیرد. نباید از نقش درخشان دنیل اوتوئیل گذشت؛ او توانسته نقش یک ضدقهرمان منفور را بازی کند در حالی که کاملاً لایق خشم ما به نظر نمی‌رسد، زیرا آشکار است که تحت نفوذ عمویش قرار دارد. فیلمی کم‌صدا و موزون است؛ فیلمبرداری‌اش خوب، رنگ‌ها شکوهمند و فضاهای روستایی‌اش با بُکلولیسمی دلپذیر تصویری از پروونس قدیم ارائه می‌دهد، زمانی که مزارع اسطوخودوس هنوز آن‌چنان فشرده و سلطه‌جو نشده بودند و غلات و درختان زیتون بیشتر دیده می‌شدند. طراحی صحنه و لباس‌ها مناسب‌اند و موسیقی متن نیز کار خود را به‌خوبی انجام می‌دهد. داستان بیشتر به جزئیات می‌پردازد: اوگولن پس از بازگشت از جنگ با انگیزه‌هایی تازه نزد عموی ثروتمندش، پاپه، می‌رود و وقتی برنامهٔ خود را رونمایی می‌کند، با گل‌های میخکِ دقیقاً پرورشی حاضر می‌شود؛ گل‌هایی که پول درآورند، اما آب زیادی می‌خواهند. پاپه خیال می‌کند همسایهٔ لج‌بازشان ممکن است زمینش را بفروشد چون چشمه‌اش گرفته است؛ حادثه‌ای رخ می‌دهد که برای آن‌ها امید می‌آورد، اما ورود ژانِ قوزدار (با بازی ژرار دوپاردیو)، همسر و فرزندش که به‌عنوان ورثه به مزرعه می‌آیند، نقشه‌ها را به هم می‌زند. آن‌ها خویشاوندان محترم و سخت‌کوشی هستند که می‌خواهند به‌کمک علم زمین را آباد کنند. در حالی که اوگولن و پاپه خود را دوست‌نما نشان می‌دهند، منبع آب آن‌ها را مسدود می‌کنند و خانواده را به رحم و لطف هوای نامطمئن و سیستم آب‌انبار ناکارآمد وا می‌گذارند. خانوادهٔ کادوره به‌تدریج برای تأمین معاش با پرورش خرگوش و کشت میوه و سبزیجات دست‌وپنجه نرم می‌کنند — در میان موج گرمای سهمگینی — در حالی که همسایگان آگاه‌اند که نجات آن‌ها چند گام آن‌طرف‌تر و مدفون است ولی نمی‌خواهند چیزی بگویند. آیا نقشهٔ حساب‌شدهٔ خاندان سوبِیران پیروز خواهد شد؟ بازی‌ها، به‌ویژه اوتوئیل در نقش برادرزاده‌ای که گهگاه تضاد درونی دارد، مونتان به‌عنوان دست‌کارگر محاسبه‌گرِ متکی به سنت‌های خانوادگی، و دوپاردیو که نقشی پیچیده از یأس همراه با شعلهٔ ناامیدی و در عین حال جرعه‌ای امید را ارائه می‌دهد، بسیار تأثیرگذارند. درام با طنزی زمینی آمیخته است و فضای شهرک کوچک و نگاه بدگمانِ روستا به تازه‌واردان، از کلیشه‌های روستاییِ معمول بهره می‌برد. فیلم همچنین تصویری قدرتمند از اهمیت حیاتی آب جاری ارائه می‌دهد — موضوعی که در دنبالهٔ فیلم، Manon des Sources، نیز ادامه می‌یابد.